Umowa leasingu

W obecnym obrocie gospodarczym umowa leasingu jest bardzo popularna, słyszał o niej każdy, choć nie każdy wie na czym polega. W niniejszym artykule spróbuję więc wyjaśnić jej istotę oraz podstawowe jej założenia.

Leasing to umowa oparta na konstrukcji dzierżawy i kredytu kupieckiego, początkowo funkcjonowała w polskim obrocie prawnym jako umowa nienazwana. Wprowadzona została do Kodeksu cywilnego ustawą z 26.07.2000 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny (Dz.U. poz. 857), która weszła w życie 9.12.2000 r., a więc w polskim systemie prawnym funkcjonuje stosunkowo niedawno.

Uregulowana jest w kodeksie cywilnym i zgodnie z kodeksową definicją „przez umowę leasingu finansujący zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, nabyć rzecz od oznaczonego zbywcy na warunkach określonych w tej umowie i oddać tę rzecz korzystającemu do używania albo używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony, a korzystający zobowiązuje się zapłacić finansującemu w uzgodnionych ratach wynagrodzenie pieniężne, równe co najmniej cenie lub wynagrodzeniu z tytułu nabycia rzeczy przez finansującego” (art.  7091. k.c.).

Zgodnie z powyższym, stronami umowy leasingu są finansujący i korzystający pomimo, ze w praktyce często używa się terminów „leasingodawca” i „leasingobiorca”.

Finansującym może być tylko osoba prowadząca przedsiębiorstwo w zakresie której mieści się działalność leasingowa. Istotne jest aby prowadzona przez finansującego działalność była we własnym imieniu w sposób zorganizowany i ciągły oraz aby miała charakter zarobkowy.

Natomiast korzystającym może być każda osoba fizyczna i prawna oraz jednostka organizacyjna mająca zdolność prawną. Korzystający nie musi więc być przedsiębiorcą.

Zasadniczymi obowiązkami finansującego są:

  • nabycie przedmiotu leasingu
  • wydanie przedmiotu leasingu korzystającemu
  • znoszenie używania rzeczy przez korzystającego

Korzystający natomiast jest zobowiązany min. do:

  • odbioru rzeczy stanowiącej przedmiot leasingu;
  • uiszczanie finansującemu w uzgodnionych ratach wynagrodzenia pieniężnego. Wysokość rat oraz terminy ich płatności strony powinny określić w umowie leasingu.
  • niezwłoczne zawiadomienie finansującego o utracie rzeczy;
  • utrzymanie rzeczy w należytym stanie oraz ponoszenie ciężarów związanych z własnością lub posiadaniem rzeczy. Co oznacza, że korzystający powinien dokonywać konserwacji i niezbędnych napraw rzeczy.

Cechą charakterystyczną umowy leasingu jest jej forma pisemna, obowiązująca pod rygorem nieważności. Ponadto umowa leasingu ma charakter umowy nazwanej, dwustronnie zobowiązującej, odpłatnej, wzajemnej oraz konsensualnej i kauzalnej. Leasing jest stosunkiem o charakterze trwałym (ciągłym) oraz terminowym, gdyż umowa jest zawarta na czas określony. Dlatego też jej zakończenie najczęściej następuje z upływem okresu jej obowiązywania. Możliwe też jest rozwiązanie umowy leasingu za porozumieniem stron. Trzeba też pamiętać, że w uzasadnionych przypadkach finansujący może wypowiedzieć umowę leasingu ze skutkiem natychmiastowym. Do sytuacji tej może dojść, gdy korzystający narusza swoje obowiązki w zakresie utrzymania rzeczy w należytym stanie, sposobu korzystania z rzeczy oraz zwłoki z zapłatą rat wynagrodzenia. Strony mogą ustalić w umowie terminy jej wypowiedzenia.

Z wypowiedzeniem związany jest obowiązek zwrotu rzeczy przez korzystającego. Jeżeli jednak wypowiedzenie uzasadnione jest okolicznościami, za które korzystający ponosi odpowiedzialność, finansujący może żądać natychmiastowej zapłaty wszystkich rat leasingowych w umowie. Korzystający może natomiast odliczyć korzyści, jakie finansujący uzyskał wskutek zapłaty rat przed umówionym terminem (np. odsetki od kredytu w ich wysokości).

Umowa leasingu może również zakończyć się przez wygaśnięcie. Do takiej sytuacji może dojść poprzez utratę rzeczy będącej przedmiotem leasingu z powodu okoliczności, za które finansujący nie ponosi odpowiedzialności. Wówczas może on domagać się od korzystającego natychmiastowego zapłacenia wszystkich przewidzianych w umowie rat leasingowych Jeżeli dojdzie do takiej sytuacji można pomniejszyć tą należność o korzyści, jakie finansujący uzyskał wskutek ich zapłaty przed umówionym terminem. Dodatkowo można odliczyć korzyści wynikłe wskutek wygaśnięcia umowy leaselinku np.  o zmniejszenie kosztów operacyjnych, korzyści z tytułu ubezpieczenia rzeczy, czy też naprawienia szkody.

Poza tym umowa może też wygasnąć poprzez odstąpienie przez finansującego od umowy ze zbywcą z powodu wad rzeczy na skutek żądania podniesionego w tym zakresie przez korzystającego. Tu też finansujący może domagać się od korzystającego natychmiastowego zapłacenia wszystkich przewidzianych w umowie rat leasingowych. Istnieje jednak możliwość pomniejszenia tej należności o korzyści, jakie finansujący uzyskał wskutek ich zapłaty przed umówionym terminem. W tej sytuacji odlicza się korzyści uzyskane z powodu wygaśnięcia umowy leasingu, jak również wygaśnięcia umowy że zbywcą. Chodzi tu np. o kwotę otrzymaną jako zwrot ceny. Przykładowo, jeśli leasingowany przedmiot jest niezgodny z zamówieniem, np. nie zgadza się specyfikacja auta, korzystający może żądać od finansującego odstąpienia od umowy z dealerem.

Podsumowując umowa leasingu ma obecnie duże znaczenie gospodarcze, dzięki niej można bowiem korzystać z przedmiotu leasingu przez określony czas  (zbliżony do okresu jego gospodarczej używalności), angażując w to niewielki kapitał. Finansujący posiada natomiast możliwość pozyskania środków pieniężny. Niemniej jednak zawsze przed zawarciem umowy leasingu należy się dokładnie zapoznać z jej postanowieniami.

Aleksandra Czyż
Specjalista ds. prawnych
Pretorius Sp. zo.o.

Nota prawna

Treści zawarte na stronie internetowej Pretorius sp. z o.o. – pretorius.pl (dalej: strona internetowa) mają charakter wyłącznie informacyjny, nie stanowią one oferty w rozumieniu Kodeksu Cywilnego, a Pretorius sp. z o.o. nie ponosi odpowiedzialności z tytułu powstania jakichkolwiek szkód, wynikających z użycia strony internetowej lub będących w związku z stroną internetową lub jakąkolwiek treścią zamieszczoną na stronie internetowej, a także w związku z jakimkolwiek nieautoryzowanym użyciem treści zawartych na stronie internetowej. Wszelkie treści zawarte na stronie internetowej można wykorzystywać wyłącznie do niekomercyjnego użytku prywatnego. Treści i materiały udostępnione na stronie internetowej nie mogą być bez pisemnej zgody Pretorius sp. z o.o. wykorzystywane w celach publicznych lub komercyjnych. Pretorius sp. z o.o. jest właścicielem strony internetowej.

Nazwa i znak Pretorius jest znakiem towarowym chronionym prawami autorskimi i prawami wynikającymi z rejestracji znaku towarowego.